Syrena z Żerania: pierwszy powojenny samochód osobowy polskiej konstrukcji

Skąd się wzięła Syrena?

Syrena to pierwszy samochód osobowy zaprojektowany w Polsce po wojnie. Powstała w Fabryce Samochodów Osobowych na warszawskim Żeraniu. Fabryka robiła wtedy Warszawę, czyli duże auto na licencji radzieckiej Pobiedy. Kraj potrzebował jednak także małego, taniego samochodu dla zwykłych ludzi.

W połowie lat 50. inżynierowie z Żerania zbudowali pierwsze prototypy. Auto pokazano publicznie w 1955 roku na Międzynarodowych Targach Poznańskich.

Seryjna produkcja ruszyła w 1957 roku. Pierwsze Syreny robiono w dużej części ręcznie i w niewielkich ilościach, więc na własne auto czekało się długo.

Jaki silnik miała Syrena?

Syrena miała silnik dwusuwowy. Do takiego silnika olej wlewało się razem z benzyną, jako mieszankę. Dlatego za Syreną często ciągnął się niebieskawy dym, a jej silnik głośno i charakterystycznie terkotał.

Auto miało napęd na przednie koła i dwoje drzwi. We wcześniejszych modelach drzwi otwierały się „pod wiatr”, czyli zawiasy były z tyłu, a nie z przodu.

Pierwsze Syreny miały silnik dwucylindrowy. W drugiej połowie lat 60. pojawiła się Syrena 104 z silnikiem trzycylindrowym, nadal dwusuwowym. Była mocniejsza i szybsza od poprzedniczek.

Syrena 105 i fabryka w Bielsku-Białej

Na początku lat 70. weszła do produkcji Syrena 105. Miała nadwozie typu sedan i drzwi otwierane już tak jak w innych autach, z zawiasami z przodu. To ten model najwięcej osób pamięta z polskich dróg.

W tym czasie Żerań potrzebował miejsca na rosnącą produkcję Polskiego Fiata 125p. Syrenę 105 robiono więc w latach 70. także w Bielsku-Białej, w Fabryce Samochodów Małolitrażowych. Ta sama fabryka produkowała potem Fiata 126p, czyli malucha.

W Bielsku z Syreny powstała też odmiana osobowo-towarowa, furgon nazwany Bosto. Jego nazwa to skrót od słów „bielski osobowo-towarowy”.

Syrena Sport: auto, które nie weszło do produkcji

Około 1960 roku na Żeraniu zbudowano Syrenę Sport. Było to niskie, dwuosobowe auto o opływowym kształcie, z nadwoziem z tworzywa sztucznego. Do dziś uchodzi za jeden z najładniejszych polskich samochodów.

Syrena Sport nigdy nie trafiła do sprzedaży, bo projekt spotkał się z niechęcią władz. Powstał tylko prototyp.

Kiedy zakończono produkcję Syreny?

Produkcję Syreny zakończono w 1983 roku w Bielsku-Białej. Przez ponad ćwierć wieku zbudowano jej łącznie ponad pół miliona sztuk.

W latach 80. Syrena była już autem bardzo przestarzałym. Mimo to wiele rodzin jeździło nią jeszcze długo po końcu produkcji, bo nowe auto w PRL trudno było kupić. Syrenę dawało się też naprawić samemu, w przydomowym garażu, prostymi narzędziami.

Dziś Syreny jeżdżą na zlotach miłośników dawnych samochodów. Dla wielu osób to pierwsze rodzinne auto i wspomnienie wakacyjnych wyjazdów z bagażami na dachu.