Kartki w PRL: mięso, cukier, papierosy i benzyna na przydział

Kiedy w PRL pierwszy raz wprowadzono kartki na mięso?

Po wojnie Polska znała już kartki żywnościowe, ale w 1951 roku władze wprowadziły je ponownie. Najpierw objęły mięso. Wkrótce na przydział był też cukier i mydło. W sklepach brakowało towaru, a kolejki ustawiały się od rana.

Ten system nie trwał długo. Na początku stycznia 1953 roku władze zniosły kartki na mięso, cukier i mydło. W tym samym czasie mocno podniosły ceny żywności. Towar można było znów kupić bez kartek, ale za dużo wyższą cenę.

Kartki na cukier w latach 70. i 80.

Kartki wróciły w drugiej połowie lat 70. Latem 1976 roku, kilka tygodni po protestach przeciwko podwyżkom cen z czerwca, wprowadzono kartki na cukier. Oficjalnie nazywano je biletami towarowymi.

Każdy miał prawo do określonej ilości cukru na miesiąc. Cukier był wtedy potrzebny nie tylko do herbaty i ciasta. W domach robiono z niego przetwory, dżemy i kompoty na zimę.

Kartki na cukier przetrwały prawie dziesięć lat. Zniesiono je w listopadzie 1985 roku, gdy na inne towary kartki wciąż obowiązywały.

Co było na kartki w latach 80.?

Na początku lat 80. braki w sklepach były największe w całej historii PRL. W 1981 roku wprowadzono kartki na mięso i wędliny. Potem przydział objął wiele innych towarów: masło, mąkę, ryż, kaszę, alkohol, słodycze i buty. Część kartek obowiązywała tylko przez jakiś czas, a ilości na osobę zmieniały się.

Na kartki były także papierosy. Palacz dostawał określoną liczbę paczek na miesiąc.

Kartki wydawano co miesiąc, najczęściej w zakładzie pracy. Ale sama kartka nie dawała pewności zakupu. Trzeba było jeszcze trafić na dostawę i wystać swoje w kolejce. Pojawili się nawet stacze kolejkowi, którzy za opłatą stali w kolejce za kogoś innego.

Mięso na kartki trzeba było mieć nawet przed świętami. W grudniu 1988 roku, robiąc zakupy na Boże Narodzenie, wciąż potrzebowało się kartek, żeby kupić mięso w zwykłym państwowym sklepie. Kartki na mięso zniesiono dopiero latem 1989 roku.

Kartki na benzynę

W latach 80. na przydział była też benzyna. Kierowca mógł zatankować tylko tyle litrów na miesiąc, ile pozwalała kartka. Przed stacjami państwowej sieci CPN stały długie kolejki samochodów.

Kartki na benzynę zniesiono 1 stycznia 1989 roku. Od tego dnia, żeby zatankować samochód, wystarczały pieniądze.

Czym były sklepy komercyjne?

Obok sklepów z towarem na kartki działały sklepy komercyjne. Można w nich było kupić mięso i wędliny bez kartek, za złotówki, ale znacznie drożej. W drugiej połowie lat 80. mięso wciąż było na kartki, więc kto miał pieniądze, dokupował w takim sklepie to, czego brakowało w przydziale.

Dla wielu rodzin ceny w sklepach komercyjnych były za wysokie. Zostawały więc kartki, kolejki i towar spod lady. Kto chciał kupić towar zagraniczny, chodził do Pewexu, ale tam płaciło się dolarami albo bonami dolarowymi, a nie złotówkami.