Harry Potter w Polsce: przekład Polkowskiego i filmy z lat 2000.

Kiedy Harry Potter trafił do Polski?

Pierwszy tom przygód młodego czarodzieja napisała Brytyjka J.K. Rowling. Książka ukazała się w Wielkiej Brytanii w 1997 roku. Do polskich księgarń „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” trafił w 2000 roku. Wydało go poznańskie wydawnictwo Media Rodzina, które potem wydało też kolejne tomy.

Bohaterem jest chłopiec, który mieszka u nieżyczliwego wujostwa. W jedenaste urodziny dowiaduje się, że jest czarodziejem. Zaczyna naukę w Szkole Magii i Czarodziejstwa Hogwart. Tam poznaje przyjaciół, Rona Weasleya i Hermionę Granger, i rok po roku walczy z czarnoksiężnikiem Voldemortem.

Cała seria liczy siedem tomów. Każdy opowiada o jednym roku nauki w szkole. Polscy czytelnicy czekali na nowe części tak samo niecierpliwie jak czytelnicy na całym świecie. Ostatni tom, „Harry Potter i Insygnia Śmierci”, ukazał się po polsku w 2008 roku.

Kto przetłumaczył Harry'ego Pottera na polski?

Wszystkie tomy przełożył na polski Andrzej Polkowski. To doświadczony tłumacz literatury angielskiej, urodzony w 1939 roku. Gdy brał się za Harry'ego Pottera, był już człowiekiem po sześćdziesiątce.

Polkowski nie przepisywał angielskich nazw jedna do jednej. Wiele z nich zamienił na polskie słowa, które brzmią naturalnie i są zabawne. Dzięki temu polskie dziecko rozumiało, co kryje się w nazwie, tak jak rozumiało je dziecko angielskie.

Jego przekład jest dla wielu czytelników po prostu tym jedynym Harrym Potterem. Polskie nazwy z jego książek weszły do mowy codziennej całego pokolenia.

Polskie nazwy z książek: mugole, Zgredek, ulica Pokątna

Ludzi bez czarodziejskich zdolności Polkowski nazwał mugolami. Skrzat domowy, który ostrzega Harry'ego przed niebezpieczeństwem, to po polsku Zgredek. Szczur Rona nazywa się Parszywek, a hipogryf z trzeciego tomu to Hardodziob.

Czarodzieje robią zakupy na ulicy Pokątnej. Uczniów do domów w szkole przydziela Tiara Przydziału. Słudzy Voldemorta to śmierciożercy. Sama szkoła w polskim przekładzie to Hogwart, bez końcowego „s”.

Niektóre nazwy tłumacz zostawił po angielsku. Tak jest z nazwiskami bohaterów i z nazwami domów w szkole, na przykład Gryffindor i Slytherin. Ulubiony sport czarodziejów, rozgrywany w powietrzu na miotłach, to po polsku quidditch.

Filmy o Harrym Potterze z lat 2000.

Pierwszy film, „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”, wyreżyserował Chris Columbus. Na świecie wszedł do kin w 2001 roku, a w polskich kinach pokazano go w styczniu 2002 roku. Harry'ego zagrał Daniel Radcliffe, Rona Rupert Grint, a Hermionę Emma Watson. Troje młodych aktorów grało te role we wszystkich kolejnych filmach.

W 2002 roku do kin trafiła „Komnata Tajemnic”, również w reżyserii Chrisa Columbusa. Widzowie zobaczyli w niej skrzata Zgredka. W 2004 roku przyszedł „Więzień Azkabanu” w reżyserii Alfonsa Cuaróna. Tytułowego więźnia, Syriusza Blacka, zagrał Gary Oldman.

„Czarę Ognia” z 2005 roku wyreżyserował Mike Newell. W tym filmie Voldemort po raz pierwszy pojawił się w pełnej postaci, a zagrał go Ralph Fiennes. W 2007 roku do kin wszedł „Zakon Feniksa” w reżyserii Davida Yatesa. Imelda Staunton zagrała w nim Dolores Umbridge, nauczycielkę w różowym kostiumie, która wprowadza w szkole surowe zakazy.

W filmach grali też znani aktorzy brytyjscy. Profesora Snape'a zagrał Alan Rickman, profesor McGonagall Maggie Smith, a Hagrida Robbie Coltrane. Dyrektora Dumbledore'a w dwóch pierwszych filmach grał Richard Harris. Po jego śmierci w 2002 roku rolę przejął Michael Gambon.

Pokolenie, które dorastało z Harrym Potterem

Dzieci, które w 2000 roku dostały pierwszy tom, dorastały razem z bohaterem. Harry był co roku starszy, a jego przygody coraz poważniejsze. Ich czytelnicy też szli do kolejnych klas, do gimnazjum i do liceum.

W latach 2000. książki o Harrym Potterze leżały w wielu polskich domach i w szkolnych bibliotekach. Dzieci czytały je same, a rodzice i dziadkowie czytali je dzieciom na głos. Kolejne filmy oglądały w kinach całe rodziny, w wersji z dubbingiem albo z napisami.

Dla wielu dorosłych dzisiaj to pierwsza gruba książka, którą przeczytali z własnej woli. Słowa „mugol” i „Zgredek” rozumie w Polsce prawie każdy, kto był dzieckiem albo rodzicem w tamtych latach.